Ferrytyna, będąca składnikiem wszystkich komórek organizmu człowieka, odpowiada za magazynowanie żelaza. Dzięki tej funkcji stanowi cenny marker pozwalający ocenić stopień wysycenia organizmu tym pierwiastkiem. Niska ferrytyna najczęściej wiąże się z występowaniem objawów, choć nie zawsze są one od razu zauważalne. Często bagatelizujemy dolegliwości takie jak szybka męczliwość czy ospałość. Tymczasem obniżony poziom żelaza może wpływać na samopoczucie czy podatność na infekcje (1, 2). Kiedy występuje niska ferrytyna i na co zwrócić uwagę?
Czym jest ferrytyna?
Ferrytyna to białko magazynujące żelazo. Obecna jest we wszystkich komórkach organizmu, a także wchodzi w skład osocza. U zdrowych dorosłych stężenie ferrytyny w surowicy krwi jest ważnym wskaźnikiem gospodarki żelaza. Prawidłowy wynik poziomu ferrytyny u kobiet wynosi 10–200 μg/l, a u mężczyzn 15–400 μg/l. Niskie stężenie ferrytyny może wskazywać na niedobory żelaza. Z kolei podniesione stężenie ferrytyny wskazywać może na przewlekły stan zapalny lub zaburzenia gospodarki żelazem (1).
Niska ferrytyna – objawy
Niska ferrytyna najczęściej jest związana z niedoborem żelaza. Choć początkowo możemy tego nie zauważać to np. występować może zmienne samopoczucie. Zmiany mogą pojawiać się także w obrębie wielu innych układów i narządów. Wśród tych najbardziej powszechnych wymienić należy objawy skórne takie jak osłabienie struktury skóry, włosów i paznokci. Zauważalna jest bladość skóry i błon śluzowych (3).
Następnie niska ferrytyna daje także objawy z zakresu układu nerwowego. Zauważalne jest odczuwanie przewlekłego zmęczenia, osłabienia, szybka męczliwość. Niewątpliwie niska ferrytyna może także negatywnie wpływać na samopoczucie i niechęć do aktywności fizycznej. Kolejne objawy to także trudności w koncentracji i spadek wydajności umysłowej (3).
Niska ferrytyna, a w konsekwencji także niedobór żelaza, wpływa także na układ oddechowy i krążenia. Objawy obejmują duszność (zwłaszcza podczas wysiłku), kołatanie serca, zmniejszoną wydolność krążenia i uczucie tzw. zimnych kończyn. Niska ferrytyna wpływa także na układ odpornościowy, co może powodować większą podatność na infekcje (3).
Niska ferrytyna a zmęczenie
Choć wysoce niespecyficzne, to właśnie zmęczenie jest jednym z najczęściej zgłaszanych dolegliwości wynikających ze stanów takich jak niedobór żelaza czy niska ferrytyna. Jest to związane z tym, że ilość dostępnego żelaza istotnie wpływa na wymianę tlenową i odpowiednie dotlenienie tkanek. Niska ferrytyna może także zaburzać proces powstawania kwrinek czerwonych, procesy energetyczne i przemiany metaboliczne, w których uczestniczy żelazo (2, 3).
Niska ferrytyna – jakie są przyczyny?
Na stężenie ferrytyny w ogromnym stopniu wpływa zawartość żelaza w codziennym menu. Mianowicie niska ferrytyna występuje, gdy podaż żelaza z dietą jest nieprawidłowa np. jadłospis zawiera zbyt mało tego składnika. Dodatkowo niska ferrytyna może występować nawet, gdy dieta jest zasobna w ten składnik, ale dochodzi do zaburzenia wchłaniania go np. z powodu chorób układu pokarmowego czy stosowanych leków. Negatywnie na wchłanianie żelaza wpływają także niektóre składniki pokarmowe takie jak błonnik, fityniany, a także napoje takie jak kawa czy herbata.
Następnie niska ferrytyna może występować również, gdy dochodzi do przewlekłego krwawienia (np. obfite miesiączki) czy występuje zwiększone zapotrzebowanie na żelazo (ciąża, intensywny wysiłek fizyczny).
Niska ferrytyna – leczenie
Podejrzewając u siebie zbyt niską podaż żelaza z dietą lub niską ferrytynę, najlepiej udać się do specjalisty np. doświadczonego dietetyka, który pomoże ocenić obecne spożycie żelaza. Jeśli jest ono za niskie, warto przede wszystkim zwiększyć ilość produktów bogatych w żelazo w diecie. Dobrym rozwiązaniem pomocniczym będzie także spożywanie produktów wzbogacanych w żelazo np. wzbogacane napoje roślinne czy produkty zbożowe. Warto także rozważyć dodatkową suplementację preparatem dobrze tolerowanym, o optymalnym poziomie wchłaniania. Przykładem takiego rozwiązania są właśnie kapsułki Innofer. Dostępne w optymalnej dawce i łatwy do przyjęcia formie pozwalają zwiększyć spożycie żelaza. Aby dowiedzieć się więcej, przejdź tutaj: Innofer kapsułki.
Podsumowując, warto podkreślić, że często, gdy towarzyszy nam niska ferrytyna, to długo możemy tego nie zauważać. Nie należy jednak bagatelizować ciągłego zmęczenia czy sytuacji, w których nasze samopoczucie jest obniżone. Konsultacja z dietetykiem, starannie opracowana dieta, a ostatecznie także odpowiednio dobrana suplementacja mogą być pomocne, jeśli źródłem tego dyskomfortu jest nieprawidłowo skomponowana dieta i zbyt niska podaż żelaza.
Piśmiennictwo:
- A. Karney. Ferrytyna – wskaźnik ustrojowych zasobów żelaza. Pediatria Polska 2009:84:4:362-366.
- K. Krzyżowska i wsp.. Ferritin – assessment of iron status and diagnostic value. Lekarz POZ. 2020;6(5):272-277.
- M. Podolak-Dawidziak i wsp. Niedokrwistość z niedoboru żelaza. Medycyna Praktyczna.pl, 2025.
CHIESI/AWA/INN/2026/02/01
